Monografie over Palmbout Urban Landscapes bij gerenommeerde 
[Datum: 13/10/2010]
Het stedenbouwkundig bureau Palmbout Urban Landscapes werkt al ruim twintig jaar aan ruimtelijke ontwerpen voor stedenbouw, landschap en buitenruimte. Het behoort inmiddels tot de belangrijkste stedenbouwkundige bureaus van Nederland. Bekendheid verwierf het met grote stadsuitbreidingen als IJburg, Ypenburg en delen van Leidsche Rijn. Iedere Nederlander heeft wel eens door een werk van Palmbout gewandeld, gefietst of gereden, ook al is hij zich daar vaak niet van bewust. De monografie Drawing the Ground – Landscape Urbanism Today, die verschijnt bij de gerenommeerde uitgeverij Birkhäuser, biedt een goed beeld van de werkwijze en een vlootschouw van het inmiddels indrukwekkende oeuvre van Palmbout. Het is voor het eerst dat Birkhäuser een uitgebreide publicatie aan het werk van een Nederlands stedenbouwkundig ontwerpbureau wijdt. Aaron Betsky, voormalig directeur van het Nederlands Architectuurinstituut, schreef het inleidende essay bij Drawing the Ground. Oprichter en mededirecteur van het bureau Frits Palmboom beschrijft in een verhelderend betoog en aan de hand van vijftien voorbeelden dat stedelijk ontwerp vaak onlosmakelijk verbonden is met de voorgeschiedenis en het landschap van een gebied.
De stad als landschap
Palmbout Urban Landscapes ziet een brede opvatting van het begrip landschap – een amalgaam
van natuurlijke en culturele invloeden – als voorwaarde voor een eigentijdse verbinding
tussen landschap en stedenbouw. In de visie van Palmbout is de stad een landschappelijk
fenomeen waarbinnen nieuwe ruimtes worden ontworpen. Stad en landschap zijn één. Elke stad
is letterlijk gegroeid op grond, vaak met een rijke landschappelijke geschiedenis, zoals
polders en verkavelingen. De specifieke zoektocht naar en analyse van die geschiedenis – via
tekeningen en schetsen – maakt de benadering van elke opdracht bijzonder, net als de nieuwe
stedenbouwkundige ontwerpen die er het gevolg van zijn. Aaron Betsky zegt daarover in zijn
inleiding dat het bureau het bestaande niet alleen accepteert, maar vooral als een groot
voordeel beschouwt om tot een nieuw, passend en vanzelfsprekend ontwerp te komen.
Printplaat
De diepgaande analyse van de grond en het gebied biedt een rijkdom aan inzichten, die wordt
gebundeld in de zogenoemde printplaat. De printplaat is een onmisbaar instrument voor het
zorgvuldig toevoegen dan wel weglaten van elementen in het nieuwe stedelijk ontwerp. Soms
gaat het om grote gebaren, dan weer betreft het kleine ingrepen. Het leidt tot oplossingen
die evident, soms onopvallend maar altijd duurzaam willen zijn.
Drawing the Ground verheldert de methodiek van Palmbout aan de hand van vijftien concrete
voorbeelden, zoals Buizengat (Vlaardingen), IJburg (Amsterdam), Leidsche Rijn (Utrecht),
Lijnbaan (Rotterdam) en Stationsgebied Middelburg. Tezamen bieden ze inzage in het complexe
ontwerpproces, van analyse tot eindresultaat. Het is een proces van constante verfijning
dat zich altijd in samenspraak met andere partijen voltrekt. De zoektocht dient om alle
verzamelde elementen naadloos en als in een chemisch proces met elkaar te verbinden tot
een nieuw, beeldend ontwerp. Daarin schuilt het vakmanschap en het plezier in het werk van
Palmbout.
Publicatie en debat
Naar aanleiding van de presentatie van Drawing the Ground – Landscape Urbanism Today
organiseert Palmbout Urban Landscapes in het najaar onder de titel Windstilte een debat in
Rotterdam over de vraagstukken die de stedenbouwkundige en landschappelijke ontwikkelingen in
Nederland te wachten staan. De monografie is Engelstalig, rijk geïllustreerd en telt ruim 200
pagina’s. Het symposium vindt plaats op woensdag 13 oktober in Rotterdam.