Het takenpakket van de architect

Voor werken waarvoor een omgevingsvergunning voor stedenbouwkundige handelingen nodig is, is in principe ook de medewerking van een architect verplicht.

In de praktijk is de rol van de architect niet beperkt tot het opmaken van plannen, nodig voor het aanvragen van de vergunning, en het controleren van de uitgevoerde werken. Ze omvat ook de praktische begeleiding doorheen het bouwproces op basis van de specifiek overeengekomen architectenopdracht.

De architect is uw vertrouwenspersoon die uw wensen omzet in werkelijkheid. Hij staat u bij in de keuze van bouwmaterialen en kan u helpen bij het opvragen en vergelijken van offertes, daarbij rekening houdend met de vakbekwaamheid en referenties van de uitvoerders en uw financiële slagkracht.

De architect is op de hoogte van de wettelijke en reglementaire bepalingen die van toepassing zijn op de constructie en inrichting van het gebouw. Hij controleert de kwaliteit van de werkzaamheden en of de werken uitgevoerd zijn conform de plannen, het bestek en conform de regels van de kunst. Tijdens het gehele bouwproces is de architect uw onafhankelijke adviseur die u bijstaat met objectieve informatie over materialen, technieken (sanitair, elektriciteit, verwarming, ventilatie…) en de geldende regelgeving.

Het voorontwerp

De architect maakt een studie van het bouwproject waarbij hij rekening houdt met uw wensen en behoeften, uw budget, het bouwterrein en de voorschriften verbonden aan de omgevingsvergunning. Het resultaat is een voorontwerp dat u een eerste beeld geeft van hoe uw toekomstige woning er kan uitzien.

Een goed doordacht voorontwerp is van essentieel belang, het vormt namelijk de basis voor alles wat volgt. Neem dus ruim de tijd om het grondig te evalueren. Als het ontwerp niet beantwoordt aan uw verwachtingen, is dit het geschikte moment om bij te sturen. Wijzigingen doorvoeren tijdens het bouwproces kan de werken vertragen (bijvoorbeeld door het moeten aanvragen en laten afleveren van nieuwe vergunningen) en de kosten doen oplopen.

In deze fase beschikt u best al over een onderzoek van de bodemstabiliteit, de bodemsamenstelling en een correcte opmeting en uittekening van het perceel of de bestaande toestand van een gebouw. Bespreek dit tijdig met uw architect.

De aanvraag van de omgevingsvergunning

Op basis van het goedgekeurde ontwerp en na eventuele raadpleging van de betrokken diensten, stelt de architect de plannen op voor de aanvraag van de omgevingsvergunning.

De aanvraag moet digitaal ingediend worden op het omgevingsloket.

De voorwaarden en procedure vindt u terug op www.omgevingsloketvlaanderen.be

Het uitvoeringsontwerp

Wanneer u de omgevingsvergunning hebt ontvangen, maakt de architect een uitvoeringsdossier op dat naast de uitvoeringsontwerpplannen en de detailtekeningen eventueel een bestek (lastenboek) en een samenvattende of gedetailleerde meetstaat kan bevatten. Deze kunnen hun nut bewijzen bij het opvragen van prijsoffertes en bij de controle op de uitvoering van de werken. Voor het ontwerp van technieken en stabiliteitsstudies kan de bouwheer in overleg met de architect een beroep doen op een ingenieur stabiliteit en technieken.

Het bestek beschrijft de rechten en plichten van de partijen voor de uitvoering; het omvat onder andere contractuele bepalingen met de aannemers over de uitvoering, kostprijs en uitvoeringstermijn. Het technische bestek omschrijft alle bijzonderheden van het gebouw, de aard en uitvoering van de werken en de kwaliteit en verwerking van de materialen. Detailtekeningen kunnen bepaalde constructie-elementen verduidelijken. In de meetstaat staan de hoeveelheden van alle materialen die gebruikt worden.

Aan de hand van het uitvoeringsdossier kunnen de aannemers een gedetailleerde offerte opstellen. Dring er bij de aannemers op aan een gedetailleerde offerte op te maken met vermelding van alle eenheidsprijzen.

Controle op de bouwplaats

Eenmaal het aannemingscontract getekend is, kunnen de werken echt van start gaan. De architect is wettelijk verplicht om de uitgevoerde werken te controleren. Dit betekent dat hij geregeld de uitgevoerde werken van de aannemer inspecteert, zijn aandacht vestigt op eventuele uitvoeringsfouten en samen met hem mogelijke problemen voorkomt en deze desgevallend oplost.

In een werfverslag kan de architect noteren en vastleggen wat op de werf gebeurt en wat er wordt besproken. Bij eventuele discussies kunnen werfverslagen dienen om bepaalde zaken te helpen bewijzen.

De bouwplaats begeleiden tot de oplevering

Eenmaal de aannemer van oordeel is dat zijn werkzaamheden beëindigd zijn, kan hij de voorlopige oplevering aanvragen. Bij het aanvaarden van de voorlopige oplevering neemt de opdrachtgever de bouwwerken in ontvangst. Vanaf dan draagt hij de volle verantwoordelijkheid als eigenaar. Een jaar na de voorlopige oplevering kan een definitieve oplevering plaatsvinden. Dit kan, wanneer dit zo contractueel is bepaald, ook stilzwijgend gebeuren.

De architect levert u bijstand bij de voorlopige en definitieve oplevering met de aannemer(s). Van de voorlopige en definitieve oplevering wordt best een gedateerd proces-verbaal opgemaakt op datum dat door alle partijen wordt ondertekend. Als bouwheer heeft u het recht om opmerkingen te formuleren of om de voorlopige of definitieve oplevering gemotiveerd te weigeren.

Een voorwaardelijke weigering houdt in dat de aannemer de eventuele gebreken die u vaststelt moet herstellen binnen een op dat moment te bepalen termijn, vooraleer u de werken kan aanvaarden en het goed of de woning betrekken. Dit op straffe van een daaraan gekoppelde waarborgsom als garantie voor de correcte uitvoering. Opgelet: als u de woning zonder voorbehoud betrekt, kan dat beschouwd worden als een onvoorwaardelijke stilzwijgende aanvaarding van de voorlopige oplevering.