Tips

Kan ik mijn architect altijd zelf kiezen?

Over deze vraag bestaan nogal wat misverstanden die soms in de hand worden gewerkt door bepaalde spelers op de bouwmarkt. Een eerste misverstand heeft betrekking op sleutel-op-de-deur bouwen. Ook voor deze oplossing kunt u wel degelijk vrij uw architect kiezen. Meer zelfs: dit is ten stelligste aan te raden omdat een onafhankelijk architect het best geplaatst is om uw belangen tijdens het bouwproces optimaal te behartigen.

Soms wordt kopers met zachte dwang de architect opgedrongen die de voorschriften voor een verkaveling heeft opgesteld of die een zogeheten masterplan voor een groep van woningen heeft gemaakt. Maar ook in die gevallen bent u niet verplicht om met deze architect in zee te gaan. Ook dan kan u zelf in alle vrijheid uw architect kiezen.

De vrije keuze van de architect is echter niet haalbaar wanneer u een nieuw te bouwen appartement of woning koopt. Dit is ook begrijpelijk, de verkoper treedt op dat ogenblik op als bouwheer en sluit de architectuurovereenkomst met de architect. In dat geval bent u koper en geen bouwheer. U kan wel een beroep doen op een onafhankelijk architect om u bij te staan bij de voorlopige en definitieve oplevering. Wanneer u een casco appartement of woning koopt, kan u voor de verdere afwerking wel vrij uw eigen architect kiezen.       

Btw-vermindering voor renovatie en/of herstellingswerken

Onder bepaalde voorwaarden is een verlaagd btw-tarief van toepassing. Meer informatie over de voorwaarden en uitzonderingen vindt u op de website van de FOD Financiën (financien.belgium.be).

Op het ereloon van de architect en andere dienstverleners (ingenieurs, studiebureaus, verslaggevers, veiligheidscoördinatoren…) geldt steeds het wettelijk het btw-tarief van 21%.

Een architect schakelt u best zo vroeg mogelijk in

Betrek uw architect al bij uw allereerste plannen, hoe vaag die misschien nog zijn. Laat hem al meedenken over de aankoop van een bouwterrein of een bestaand gebouw. Een architect die van bij het prille begin wordt ingeschakeld, kan het potentieel van uw bouwgrond bekijken, helpen bij het inschatten van uw budget en u al een eerste beeld geven van hoe uw toekomstige woning er zou kunnen uitzien.

Sommige architecten rekenen zo’n eerste contact niet aan, anderen vragen een uurloon of een vast bedrag. Maak hierover vooraf duidelijke afspraken.

De wet Breyne

De woningbouwwet van 9 juli 1971, beter bekend als de wet Breyne, biedt de bouwer van een huis en de koper van een te bouwen woning (verkoop op plan, aanneming sleutel-op-de-deur) een uitgebreide bescherming op verschillende vlakken.

De wet Breyne is bedoeld om misbruik door verkopers, bouwpromotoren en aannemers tegen te gaan. Deze wettelijke regeling is van dwingend recht, wat betekent dat de verkoper er niet zomaar van kan afwijken en u een andersluidend contract kan voorleggen. U moet een duidelijk contract krijgen waarin een aantal verplichte vermeldingen moeten worden opgenomen. De verkoper is ook tien jaar aansprakelijk voor fundamentele gebreken aan het gebouw.

Als de wet Breyne van toepassing is, of als dit zo contractueel is bepaald, gebeurt de oplevering in twee fasen: de voorlopige oplevering en de definitieve oplevering. De tienjarige aansprakelijkheid start meestal bij de voorlopige oplevering.

Na verloop van een termijn, maximum één jaar na de voorlopige oplevering, volgt de definitieve oplevering. De definitieve oplevering kan stilzwijgend verlopen of gepaard gaan met een laatste bezoek aan de woning, waarbij nog eventuele onvolkomenheden en gebreken die tijdens dat jaar zichtbaar zijn geworden, kunnen worden vastgesteld en verholpen.

Veiligheidscoördinatie, EPB-verslaggeving en ventilatieverslaggeving

Als bouwheer dient u een EPB-verslaggever, een veiligheidscoördinator en een ventilatieverslaggever aan te stellen. Hiervoor wordt een contract tussen de bouwheer en de dienstverlener opgesteld. Uw architect kan u hierbij helpen en ziet erop toe dat aan deze verplichting wordt voldaan. De vergoeding dient te worden gedragen door de bouwheer.

De veiligheidscoördinator

Om het aantal arbeidsongevallen op bouwplaatsen te verminderen kwam er onder de Europese regelgeving een wet tot stand die voor nagenoeg alle bouwwerkzaamheden de aanstelling verplicht van een veiligheidscoördinator.

De bouwheer dient de vergoeding van de veiligheidscoördinator te betalen. Hiervoor wordt een bijzondere aanstellingsovereenkomst opgemaakt. De veiligheidscoördinator stelt een aantal documenten op die de veiligheid op de bouwplaats moeten bevorderen vanaf het ontwerp, tijdens de uitvoering van de werkzaamheden en bij het gebruik van het gebouw.

De veiligheidscoördinator stelt het postinterventiedossier samen en houdt het bij tijdens het bouwproces. Het postinterventiedossier bevat alle nuttige elementen betreffende veiligheid en gezondheid waar bij latere werkzaamheden rekening mee moet worden gehouden en dat aangepast is aan de kenmerken van het bouwwerk. Op het einde van zijn opdracht draagt de veiligheidscoördinator het postinterventiedossier over aan de opdrachtgever. Het postinterventiedossier is een noodzakelijk document bij een eventuele latere verkoop. De architect en/of de veiligheidscoördinator verstrekt u hierover de nodige inlichtingen.

De EPB-verslaggever

Sinds 1 januari 2006 moeten alle nieuwbouwwoningen en renovaties in Vlaanderen waarvoor een omgevingsvergunning wordt aangevraagd, voldoen aan bepaalde energienormen. Deze normen worden de EPB eisen genoemd (EPB staat voor Energieprestatie en Binnenklimaat).

Als bouwheer van een renovatie- of nieuwbouwproject bent u verplicht om een EPB-verslaggever aan te stellen voor de opmaak van de EPB-aangifte. Dit is een document waarin de verslaggever alle maatregelen beschrijft die genomen zijn of genomen moeten worden om de EPB-eisen na te leven en waar hij de bewijsvoering verzamelt of de woning al dan niet voldoet aan de gestelde energetische eisen.

De architect is in eerste instantie aangewezen voor het bepalen van maatregelen die het meest geschikt zijn om een EPB-conform gebouw te ontwerpen. Blijkt uit de berekening dat het ontworpen gebouw niet aan de EPB-eisen voldoet, dan signaleert de verslaggever dat aan de aangifteplichtige en aan de architect.

Aan te raden is dat de verslaggever reeds in de ontwerpfase een EPB-berekening maakt. Het bewijs dat een woning of gebouw voldoet aan de energieprestatieregelgeving, wordt immers pas geleverd na het uitvoeren van alle werken.

De ventilatieverslaggever

Het is voor alle nieuwbouwprojecten en energetische renovaties verplicht om, naast een EPB-verslaggever, ook een ventilatieverslaggever aan te stellen. Met deze maatregel wil Vlaanderen de luchtkwaliteit in woningen verhogen.

Bij het definitieve ontwerp dient reeds een voorberekening te gebeuren inzake de wettelijk vereiste normen en ventilatiedebieten. Nadat het ventilatiesysteem is geïnstalleerd en opgeleverd, maakt de ventilatieverslaggever een controleverslag op waarin alle EPB-gerelateerde prestatiewaarden worden vermeld. Dit verslag wordt doorgegeven aan de EPB verslaggever, die het nodig heeft voor de EPB-aangifte.

In principe kan iedereen die met succes de opleiding heeft gevolgd en afgerond, optreden als ventilatieverslaggever.

Het auteursrecht

Tekeningen, plannen, doorsneden, schetsen en maquettes die door een architect worden opgesteld, kunnen auteursrechtelijk worden beschermd. Het auteursrecht houdt in dat niemand deze zonder toestemming van de auteursrechthebbende mag verspreiden, kopiëren of ze gebruiken om ermee te bouwen.

Een architect die een plan heeft getekend of een ontwerp heeft gemaakt dat aan onderstaande drie vereisten voldoet, kan rekenen op bescherming van het auteursrecht.

Creatief: het werk moet het resultaat zijn van een creatieve activiteit.

Concreet: de creatie moet een concrete vorm hebben, op zodanige wijze dat ze met de zintuigen waarneembaar is. Een idee voor een grondplan, hoe revolutionair ook, kan onmogelijk beschermd worden. Eens het idee is opgetekend, op papier of digitaal, wordt het plan zelf wel beschermd door het auteursrecht.

Origineel: om auteursrechtelijk beschermd te zijn, moet een werk origineel zijn, wat betekent dat het de stempel moet dragen van de auteur.

In principe blijft het auteursrecht altijd bij de architect.