Wijziging vrijstellingenbesluit: architect verplicht bij stabiliteitswerken
De Vlaamse Regering keurde op de laatste ministerraad voor het zomerreces een wijzigingsbesluit goed dat het recente vrijstellingenbesluit opnieuw wijzigt. Een architect is opnieuw verplicht bij werken die vallen onder het vrijstellingenbesluit waarbij er een impact is op de stabiliteit.
De Vlaamse Regering keurde op de laatste ministerraad voor het zomerreces een wijzigingsbesluit goed dat het recente vrijstellingenbesluit opnieuw wijzigt. Een architect is opnieuw verplicht bij werken die vallen onder het vrijstellingenbesluit waarbij er een impact is op de stabiliteit.
De publicatie van het nieuwe vrijstellingenbesluit in februari 2026 veroorzaakte behoorlijk wat deining binnen de architectuursector. Het nieuwe besluit betrachtte een vermindering van de regellast, maar veroorzaakte in de realiteit vooral rechtsonzekerheid en twijfels bij architecten en (ver)bouwers. De Orde richtte een meldpunt op waar architecten hun ervaringen met de nieuwe regels konden delen, en contacteerde het kabinet van minister Brouns. Nogmaals dank aan alle inzendingen.
Door voortschrijdend inzicht lijkt het nieuwe besluit de toestand terug te normaliseren. Maar is dat wel zo?
Veel vraagtekens
Zo dreigt het vrijstellingenbesluit de lokale besturen op te zadelen met extra werk op vlak van handhaving, waarbij in het duister moet worden getast. Voordien was er een melding of vergunning. Nu is er niets meer. De VVSG (Vlaamse Vereniging van Steden en Gemeenten) formuleerde overigens vorig jaar reeds ernstige bedenkingen bij het nieuwe besluit.
En dan is er de link met de federale wetgeving. In de begeleidende nota van het nieuwe besluit verwijst de minister nog steeds naar een hervorming van de federale architectenwet als finale oplossing. Er wordt daarbij verwezen naar een visietekst over de hervorming van die architectenwet op de website van de Orde. Het is merkwaardig dat het ene beleidsniveau omwille van een regeringsbesluit zonder enig overleg (zowel op federaal niveau als met de andere deelstaten) een wetswijziging op een ander niveau claimt. Dat doet vragen rijzen over de juridische robuustheid van het besluit.
Men moet zich namelijk ernstig de vraag stellen of het Vlaamse niveau überhaupt bevoegd is om voor volledig vergunningsvrije handelingen de medewerking van een architect verplicht te stellen.
Het lijkt logisch dat het Vlaamse beleidsniveau eerst voor zijn eigen deur veegt en een oplossing zoekt binnen het nieuwe decreet op de modulaire omgevingsvergunningsprocedure, of toch terug ruimte maakt voor een systeem van melding. Zoniet moet gevreesd worden dat dit deel van de vergunningenrevolutie op juridisch drijfzand is gebouwd.